Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου 2017

ΕΝΟΤΗΤΑ 5

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
ΕΝΟΤΗΤΑ 5
Ο ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι.
Οικονομικοί  και κοινωνικοί μετασχηματισμοί
Συγκυρίες που ευνόησαν τους Έλληνες πλοιοκτήτες:
·      Η ρωσοτουρκική συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774), που επέτρεπε την ελεύθερη κίνηση των πλοίων με ρωσική σημαία στα Στενά.
·      Οι ναπολεόντειοι πόλεμοι (1797-1815),που είχαν ως συνέπεια την περιορισμένη παρουσία αγγλικών και γαλλικών πλοίων στη Μεσόγειο.

Αποτελέσματα της ευνοϊκής συγκυρίας για τους Έλληνες:
·      Οι Έλληνες έλεγξαν σημαντικό μέρος του εμπορίου.
·      Ελληνικές πόλεις αναπτύχθηκαν σε σημαντικά εμπορικά κέντρα.
·      Ενισχύθηκαν οι ελληνικές παροικίες.
Η στάση της εκκλησίας απέναντι στην επανάσταση:
  • Η ορθόδοξη εκκλησία εναντιωνόταν στις ιδέες του διαφωτισμού.
  • Ορισμένοι, όμως, κληρικοί υιοθέτησαν τις διαφωτιστικές αντιλήψεις.

Οι Φαναριώτες

·      Ήταν Έλληνες από αρχοντικές οικογένειες που κατοικούσαν στο Φανάρι.
·      Ήταν μορφωμένοι και καταλάμβαναν υψηλές θέσεις στην οθωμανική διοίκηση.
·      Τον 18ο αι. διορίζονταν ηγεμόνες στις αυτόνομες παραδουνάβιες ηγεμονίες.

Οι προεστοί

·      Διοικούσαν τις ελληνορθόδοξες κοινότητες και συγκέντρωναν τους φόρους.
·      Είχαν μεγάλη πολιτική επιρροή στους τοπικούς Τούρκους αξιωματούχους.

Οι έμποροι και οι καραβοκύρηδες

·      Βελτίωναν την οικονομική τους κατάσταση.
·      Ενδιαφέρονταν για τη διάδοση των νεoτερικών ιδεών.

Οι κλέφτες

·      Ήταν αγρότες που κατέφευγαν στα βουνά.
·       Επιδίδονταν αδιακρίτως στη ληστεία.
·      Οι αγροτικοί πληθυσμοί συχνά τους υποστήριζαν από θαυμασμό ή φόβο.
·      Υμνήθηκαν στα δημοτικά τραγούδια ως πρότυπα ανυπότακτης στάσης.

Οι αρματολοί

·      Ήταν ένοπλα σώματα οργανωμένα από την οθωμανική διοίκηση για την τήρηση της τάξης.

Οι αγρότες

·      Ξεπερνούσαν το 80 % του πληθυσμού.
·      Καλλιεργούσαν κρατικά ή ιδιωτικά κτήματα που ανήκαν σε Τούρκους.
·      Η ζωή τους ήταν δύσκολη.

Οι απασχολούμενοι στο εμπόριο και τη ναυτιλία

·      Αυξάνονταν με τη συνεχή ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου.
Κινήματα εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας
·      Το 1770 οργανώθηκε με ρωσική υποκίνηση επανάσταση, τα λεγόμενα «ορλοφικά», στην Πελοπόννησο.
·      Ο Λάμπρος Κατσώνης, απεσταλμένος και αυτός της Ρωσίας, προσπάθησε να οδηγήσει σε εξέγερση τους κατοίκους των νησιών του Αιγαίου.
·      Οι Σουλιώτες συγκρούστηκαν με τον Αλή πασά των Ιωαννίνων από το 1789   έως το 1804.                                             
Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός
Ορισμός του Νεοελληνικού Διαφωτισμού:
Ο νεοελληνικός διαφωτισμός ήταν ένα πνευματικό – ιδεολογικό κίνημα που επιδίωκε τη διάδοση των διαφωτιστικών ιδεών μεταξύ των Ελλήνων με σκοπό την ιδεολογική προετοιμασία για τον αγώνα της ελευθερίας. Το κίνημα διαμορφώθηκε στα μέσα του 18ου αιώνα και αναπτύχθηκε αρχικά στις παροικίες και σε ορισμένα μεγάλα εμπορικά κέντρα του ελληνισμού (Σμύρνη, Γιάννενα, Χίος).
Κύριες ιδέες των Ελλήνων διαφωτιστών:
·      Συνέδεσαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό με τον αγώνα για ελευθερία.
·      Θεωρούσαν ότι η εκπαίδευση πρέπει να θεμελιωθεί στις φυσικές επιστήμες και να γίνεται στη λαϊκή γλώσσα.
Η αντίδραση των συντηρητικών λογίων στις ιδέες του διαφωτισμού:
·      Απέρριπταν τις διαφωτιστικές ιδέες.
·      Συνέδεαν την εκπαίδευση με τη θρησκευτική παράδοση και την αρχαΐζουσα γλώσσα.
Οι κυριότεροι εκπρόσωποι του νεοελληνικού διαφωτισμού:
Ο Ρήγας Φερραίος:
·      Πρότεινε τη δημιουργία μιας Ελληνικής Δημοκρατίας που θα αντικαθιστούσε την οθωμανική αυτοκρατορία.
·      Το έργο του Νέα Πολιτική Διοίκηση ήταν έντονα επηρεασμένο από τις ιδέες της γαλλικής επανάστασης και ειδικά από τη ριζοσπαστική της φάση.
·      Πλήρωσε με τη ζωή του το όραμά του.
Ο Αδαμάντιος Κοραής:
·      Θεωρούσε ότι οι Έλληνες, για να κερδίσουν την ελευθερία τους, θα έπρεπε πρώτα να μορφωθούν.
·      Στη γλώσσα ακολούθησε τη λεγόμενη «μέση» οδό: μια ελληνική που δε θα ήταν ούτε αρχαΐζουσα ούτε δημοτική.

Άλλοι σημαντικοί διαφωτιστές ήταν: Ο Ανώνυμος συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας, ο Ι. Μοισιόδακας, ο Δ. Καταρτζής, ο Κ. Κούμας και ο Θ. Καΐρης.

Πέμπτη, 5 Οκτωβρίου 2017

ΕΝΟΤΗΤΑ 3

                                            ΕΝΟΤΗΤΑ 3
Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789-1794)
Η οργάνωση της γαλλικής κοινωνίας κατά τον 18ο αιώνα:
Κριτήρια ταξικής διαφοροποίησης:
·      η καταγωγή
·      τα προνόμια.                                                                       
Τρεις τάξεις:                                                                                          παλαιό
·      ευγενείς (1,5%)    είχαν προνόμια και δεν φορολογούνταν      καθεστώς
·      κλήρος (0,5%)                                                                                              
·      τρίτη τάξη (98%) / πλήρωναν το σύνολο των φόρων
 

  Προκάλεσε δυσαρέσκεια και δυσφορία στις τάξεις που δεν είχαν προνόμια.
Η  πρώτη φάση της επανάστασης, Μάιος 1789 - Αύγουστος 1792

Τα γεγονότα που οδήγησαν στην κατάληψη της Βαστίλης

·      Σύγκλιση της συνέλευσης των γενικών τάξεων (Μάιος 1789). 
·      Απαίτηση της τρίτης τάξης για μεταρρυθμίσεις à Απάντηση του βασιλιά με νέους φόρους.
·      Αυτοανακήρυξη της τρίτης τάξης σε Εθνοσυνέλευση.
·      Όρκος του σφαιριστηρίου από τους αντιπροσώπους της τρίτης τάξης για τη σύνταξη συντάγματος (20 Ιουνίου 1789).
·      Αυτοανακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης σε Συντακτική (Ιούλιος 1789).
·      Προσπάθεια διάλυσης της Εθνοσυνέλευσης από τον βασιλιά à εξέγερση των πολιτών και κατάληψη της Βαστίλης (14 Ιουλίου 1789).

Οι ενέργειες της Συντακτικής συνέλευσης:
·      Κατάργηση των προνομίων
·      Ψήφιση της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη (Αύγουστος 1789).
Τα πολιτικά ρεύματα της Συντακτικής συνέλευσης:
·      Δεξιά: δεν επιθυμούσε περαιτέρω μεταβολές του παλαιού καθεστώτος.
·      Κέντρο: αποδοχή της μοναρχίας με συμμετοχή ευγενών και μεγαλοαστών.
·      Αριστερά: με όραμα ένα πολίτευμα αμερικανικού τύπου.
Φορείς διάδοσης των ιδεών της επανάστασης:
·      Οι λέσχες (Ιακωβίνοι, Κορδελιέροι), που κινητοποιούσαν πολλούς πολίτες.
·      Οι εφημερίδες, που πολλαπλασιάστηκαν και διέδιδαν τις πολιτικές απόψεις.
Βασικά σημεία του πρώτου συντάγματος της Γαλλίας (1791), που εγκαθίδρυσε το πολίτευμα της συνταγματικής μοναρχίας:
·      Το έθνος αναδεικνύεται κυρίαρχο.
·      Η Νομοθετική Συνέλευση (Βουλή) ορίστηκε ως νομοθετικό σώμα.
·      Ο βασιλιάς θα ασκούσε την εκτελεστική εξουσία μαζί με έξι υπουργούς.
·      Η δικαστική εξουσία κηρύχθηκε ανεξάρτητη.
·      Δικαίωμα ψήφου είχαν μόνο όσοι κατείχαν περιουσία και πλήρωναν φόρους.
Περαιτέρω ενέργειες της Συντακτικής συνέλευσης:
·      Εθνικοποίηση της περιουσίας του κλήρου à έκδοση χαρτονομίσματος.
·      Μεταβολή των κληρικών σε κρατικούς λειτουργούς.                                       
·      Κατάργηση των συντεχνιών.
 



Οι ρυθμίσεις αυτές δεν έγιναν δεκτές από το βασιλιά ούτε από την εκκλησία.
Οι ενέργειες της Νομοθετικής συνέλευσης (1791) και των Γιρονδίνων:
·      Κήρυξη πολέμου εναντίον της Αυστρίας και της Πρωσίας à πρώτες αποτυχίες à κατάληψη των ανακτόρων του Κεραμεικού από το λαό (Αύγουστος 1792).
·      Παύση του βασιλιά και ανάθεση της εξουσίας σε συμβούλιο υπό τον Δαντόν.
·      Αναγνώριση του δικαιώματος της καθολικής ψηφοφορίας.
·      Δήμευση των περιουσιών των αριστοκρατών, που διέφυγαν στο εξωτερικό.
·      Διαχωρισμός την εκκλησία από το κράτος.
·      Κήρυξη της πατρίδας σε κίνδυνο.
·      Νίκη των Γάλλων στο Βαλμί και διάσωση της επανάστασης.
Η δεύτερη φάση της γαλλικής επανάστασης (Σεπτέμβριος 1792 – Ιούλιος 1794)
Οι ενέργειες της Συμβατικής συνέλευσης:
·      Κατάργηση της μοναρχίας.
·      Εγκαθίδρυση του πολιτεύματος της αβασίλευτης δημοκρατίας.
·      Υιοθέτηση νέου ημερολογίου.
·      Καταδίκη του βασιλιά σε θάνατο.
·      Συνέχιση του πολέμου.

Προβλήματα που αντιμετωπίζει η Συμβατική (τέλη 1792 – αρχές 1793):
·      Η συσπείρωση πολλών χωρών εναντίον της Γαλλίας                  Ανατροπή των
·      Η εκδήλωση αντεπαναστατικών εξεγέρσεων στο εσωτερικό      Γιρονδίνων από
·      Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης                                 τους Ορεινούς
Οι ενέργειες της επαναστατικής κυβέρνησης των Ορεινών με ηγέτη το Ροβεσπιέρο:
·      Έγκριση του συντάγματος του έτους 1.
·      Αναδιοργάνωση του στρατού για την αντιμετώπιση των αντεπαναστατικών κινήσεων.
·      Εκτελέσεις υπόπτων για αντεπαναστατική δράση (περίοδος της Τρομοκρατίας).
·      Κατάργηση της χριστιανικής θρησκείας και θέσπιση της λατρείας του Ανώτατου Όντος.
·      Υιοθέτηση νέων ονομάτων για τους μήνες.
                                                          


   Η συμβατική αποφάσισε να εκτελέσει το Ροβεσπιέρο μαζί με 20 συνεργάτες του.                                                                                                                                                

Τρίτη, 3 Οκτωβρίου 2017

ΕΝΟΤΗΤΑ 2

ΕΝΟΤΗΤΑ 2
Η αμερικανική επανάσταση
Οι αγγλικές αποικίες στην Αμερική
Η δημιουργία των πρώτων αποικιών
Οι 13 αγγλικές αποικίες στη βόρεια Αμερική δημιουργήθηκαν από το 1607 έως το 1732.

Η προέλευση των πρώτων αποίκων

·      Άγγλοι, Γάλλοι, Γερμανοί και Σουηδοί.
·      Αποικίες του βορρά: 1.000.000 κατ.> 40.000 μαύροι σκλάβοι.
·      Αποικίες του νότου: 750.000 κατ. > 300.000 μαύροι σκλάβοι.
Η αποικιακή κρίση και η αμερικανική επανάσταση
Αίτια της αμερικανικής επανάστασης:
·      Η δυσφορία των αποικιών για την κηδεμονία της Αγγλίας.
·      Η απαγόρευση εκμετάλλευσης των νέων εδαφών από τους αποίκους.
·      Η επιβολή νέων φόρων από την Αγγλία.
·      Η απόφαση των αποίκων να σταματήσουν να αγοράζουν αγγλικά προϊόντα.
·      Η καταστροφή αγγλικών φορτίων τσαγιού από τους αποίκους στη Βοστόνη.
Τα γεγονότα που οδήγησαν στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας:
·      Κογκρέσο της Φιλαδέλφειας
·      Αδιαλλαξία του Βασιλιά της Αγγλίας à ένοπλη σύγκρουση
·      Μάχη του Λέξινγκτον
·      Γένεση της αμερικανικής εθνικής συνείδησης.
·      Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας: 4 Ιουλίου 1776 / Τζέφερσον - Φραγκλίνος.
Η νίκη των αποίκων στον πόλεμο της ανεξαρτησίας:
Σύναψη συμμαχιών με ευρωπαϊκές δυνάμεις à ήττα των Άγγλων στο Γιορκτάουν.
Ανεξαρτησία και νέο κράτος
Η οργάνωση του νέου κράτους:
Συνθήκη των Βερσαλιών (1783): αναγνώριση των ΗΠΑ ως ανεξάρτητο κράτος.
Σύνταγμα των ΗΠΑ (1787): βασίστηκε στην αρχή της διάκρισης των εξουσιών.
Δομή των ΗΠΑ à κεντρική κυβέρνηση: οικονομία, άμυνα, εξωτερική πολιτική.
                          à πολιτείες: αυτοδιοίκηση, δικαιοσύνη, εκπαίδευση, αστυνόμευση.
Νομοθετική εξουσία: Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων.
Εκτελεστική εξουσία: Πρόεδρος εκλεγμένος από σώμα εκλεκτόρων.
Δικαστική εξουσία: ανεξάρτητη και αιρετή.





Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

ΕΝΟΤΗΤΑ 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 1
Η εποχή του Διαφωτισμού
Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17ο και τον 18ο αι.

Οικονομικές μεταβολές

Στη διάρκεια του 18ου αιώνα στην Ευρώπη σημειώθηκαν:
·      θεαματική αύξηση του πληθυσμού.
·      μεταβολές στην αγροτική οικονομία (αγροτική επανάσταση).
·      ανάπτυξη του εμπορίου (Ευρώπη à Αφρική à Αμερική à Ευρώπη = τριγωνικό εμπόριο) και συσσώρευση κεφαλαίων.
·      μεταβολές στην παραγωγική διαδικασία à εκβιομηχάνιση (α΄ φάση βιομηχανικής επανάστασης: 1750 – 1780 στη Μ. Βρετανία)
 Κοινωνικές μεταβολές
·         Αριστοκράτες: προσπαθούν να διαφυλάξουν τα προνόμιά τους.
·         Αστική τάξη: ενισχύει διαρκώς τη θέση της.
·         Αγρότες και ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα: ζουν σε άθλιες συνθήκες.

Πολιτική κατάσταση

·         Ευρώπη: απόλυτη μοναρχία.
·         Μ. Βρετανία: πολιτικά δικαιώματα για τις οικονομικά ισχυρές τάξεις ως αποτέλεσμα της ένδοξης επανάστασης του 1688.

Πνευματικές εξελίξεις

Πρόοδος των φυσικών επιστημών – Πρωτοπόροι:
·      Φράνσις Μπέικον: κάθε επιστημονική θέση πρέπει να επαληθεύεται με πείραμα.
·      Ρενέ Ντεκάρτ: η συστηματική αμφιβολία οδηγεί στην αληθινή γνώση.
·      Τζον Λοκ: Οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα φυσικά δικαιώματα.
·      Ισαάκ Νεύτων: νόμος της παγκόσμιας έλξης - το σύμπαν λειτουργεί με βάση φυσικούς νόμους.
Το κίνημα του Διαφωτισμού
Θεμελιακές θέσεις των διαφωτιστών:
·      απόρριψη κάθε αυθεντίας
·      κριτική υφιστάμενης γνώσης
·      αποδοχή λογικής για την ερμηνεία του κόσμου (ορθολογισμός)
·      πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να προοδεύει συνεχώς

Χρόνος και χώρος εκδήλωσης - Εκπρόσωποι του Διαφωτισμού:
·      τέλη 17ου αι. / Αγγλία / Νεύτων – Λοκ
·      18ος αι. / Γαλλία / Βολτέρος – Ρουσό – Ντιντερό – Μοντεσκιέ
·      18ος – 19ος αι. / Υπόλοιπη Ευρώπη / Καντ – Κοραής
·      18ος – 19ος αι. / Υπόλοιπος κόσμος / Φραγκλίνος
Διαφωτισμός και πολιτική:
Επίδραση του Διαφωτισμού σε:
  • αμερικανική (1774) και γαλλική (1789) επανάσταση
  • φωτισμένη δεσποτεία
  • σύγχρονες δημοκρατίες.
Βασικές θέσεις του Διαφωτισμού στην πολιτική:
·      Φυσικά δικαιώματα (ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας, ελευθερίας σκέψης και έκφρασης)
·      Κοινωνικό συμβόλαιο / Τζον Λοκ
·      Γενική βούληση / Ρουσό
·      Διάκριση των εξουσιών / Μοντεσκιέ / διακριτοί φορείς εξουσίας:
Ê     Εκτελεστική εξουσία = η κυβέρνηση
Ê     Νομοθετική εξουσία = η βουλή
Ê     Δικαστική εξουσία = οι δικαστές
Διαφωτισμός και θρησκεία:
·      Ντεϊσμός: θρησκευτικό δόγμα που πρέσβευε ότι ο θεός έπλασε τον κόσμο, αλλά δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία του.
·      Αυστηρή κριτική στην καθολική εκκλησία.
·      Ανεξιθρησκία.
Διαφωτισμός και εκπαίδευση:
Ρουσό / «Αιμίλιος» / κατάργηση της αυθεντίας του δασκάλου à προσωπική αναζήτηση του διδασκόμενου.
Διαφωτισμός και οικονομία
·      Φυσιοκρατία / Κεναί / φυσική λειτουργία της οικονομίας 
·      Οικονομικός φιλελευθερισμός / Άνταμ Σμιθ / το κράτος δεν πρέπει να παρεμβαίνει παρά ελάχιστα στην οικονομική ζωή.

Η Εγκυκλοπαίδεια

Συλλογικό έργο 33 τόμων, με πρωτεργάτες τους Ντιντερό και Ντ’ Αλαμπέρ, που συνοψίζει τις ιδέες του Διαφωτισμού.
Η διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού

Οι διαφωτιστικές ιδέες διαδόθηκαν αρχικά στα ανώτερα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα και μέσα από εκλαϊκευτικά βιβλία έγιναν γνωστές και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο.